ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΦΩΝΗΣ ΤΩΝ ΚΩΦΩΝ ΒΑΡΗΚΟΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΝΔΕΙΞΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΜΛΙΑΣ ΤΩΝ ΚΩΦΩΝ-ΒΑΡΗΚΟΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

Το παιδί αλληλεπιδρά με το περιβάλλον μέσω της βλεμματικής επαφής και της ανταπόκρισης στους ήχους τους οποίους μιμείται και αναπτύσσει τον προφορικό του λόγο. Η ανάγκη για επικοινωνία στα παιδιά με βαρηκοΐα είναι τόσο σημαντική γι’ αυτά όσο και για τα φυσιολογικά και προηγείται της ικανότητας για επικοινωνία. Ενώ σε ένα παιδί με φυσιολογική ακοή η ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας βασίζεται ως επί το πλείστον σε ακουστικά ερεθίσματα, στο κωφό παιδί βασίζεται κυρίως σε οπτικά και δονητικά ερεθίσματα. Το κωφό παιδί χρησιμοποιεί έναν προσωπικό κώδικα και τρόπο επικοινωνίας με μιμητικές κινήσεις και χειρονομίες. Τα παιδιά με φυσιολογική ακοή συνοδεύουν τους ήχους που παράγουν με χειρονομίες κάτι που σταματάει από το πρώτο έτος ζωής. Αυτό δε συμβαίνει στα παιδιά με ακουστική δια-ταραχή που συνεχίζουν να χρησιμοποιούν χειρονομίες τις οποίες επεκτείνουν και επεξεργάζονται λεπτομερώς (McAnally, Rose, Quigley, σελ. 48).

Η γλωσσική ανάπτυξη επηρεάζεται αναπόφευκτα με δευτερογενείς συνέπειες στην ψυχολογία, τη συμπεριφορά και την κοινωνικοποίηση. Η ομιλία είναι μια διάσταση που διέρχεται από πολλά εξελικτικά στάδια τα οποία ακολουθούν και τα βαρήκοα-κωφά παιδιά. (Σερδάρης , σελ.296) αλλά με διαφορετικό ρυθμό. Όχι μόνο ο βαθμός της βαρηκοΐας αλλά και  οι νοητικές και ψυχικές ικανότητες, η οπτική αντίληψη, το είδος και η ποσότητα της παρέμβασης, η ηλικία έναρξης της αποκατάστασης που σχετίζεται με το ενδιαφέρον των γονέων, το περιβάλλον, η ηλικία προσδιορισμού της βαρηκοΐας, παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη της προφορικής επικοινωνίας κατά την παρουσία βαρηκοΐας.

Μερικές αιτίες κώφωσης μπορεί να σχετίζονται με επιπρόσθετες νευρολογικές βλάβες και επομένως με την παρουσία και άλλων αναπηριών που μπορεί να δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο τα παιδιά στο να αναπτύξουν ομιλούμενη ή και ακόμη νοηματική γλώσσα. (Κουρμπέτης, Χατζοπούλου, Σαβαλίδου, Σίμψα, σελ.15).

Οι επιπτώσεις της βαρηκοΐας στο λόγο είναι καθολικές (φωνή, άρθρωση, σύνταξη, περιεχόμενο). Η απουσία ακουστικής ανατροφοδότησης συμβάλει στην παραγωγή δυσκατάληπτου λόγου. Η ομιλία τους χαρακτηρίζεται από αργό ρυθμό, υπερβολική αναπνοή, χωρίς τονισμό και εκφραστικότητα (Σερδάρης, σελ. 318) και από απουσία προσωδίας που προκύπτει από την παρατεταμένη διάρκεια των φωνηέντων.

Η αντίληψη του λόγου μέσω της όρασης διαφέρει και δίνει πιο περιορισμένες πληροφορίες από ότι η αντίληψη μέσω της ακοής. Γι΄αυτό η ποιότητα και η ποσότητα της γλώσσας των βαρήκοων είναι ελλιπής σε σύγκριση με τα ακούοντα παιδιά. Παρόλα αυτά η διαφορά ανάμεσα στην οπτική και την ακουστική επεξεργασία της γλώσσας δεν έχει ακόμα προσδιορισθεί επακριβώς. (McAnally, Rose, Quigley ,σελ. 37).

Φωνή

Γνωρίζουμε ότι υπάρχει άμεση σχέση ανάμεσα στο βαθμό βαρηκοΐας και στην ποιότητα της φωνής. Επειδή το βαρήκοο παιδί έχει ελάχιστη ή καθόλου ακουστική ανατροφοδότηση βασί-ζεται στην κιναισθητική αντίδραση για την παραγωγή της φωνής. (Clark, Cowan, Dowell, σελ. 122). Δυσκολεύονται στο συντονισμό αναπνοής-φώνησης-άρθρωσης. Τα σημαντικότερα φαινόμενα είναι η αντήχηση και η υπερρινικότητα αν και έχουν σημειωθεί και περιστατικά υπορρινικότητας. Αυτά τα συμπτώματα της φώνησης παρουσιάζονται όταν ζητηθεί από αυτά τα παιδιά να μιμηθούν γλωσσικούς ήχους και όχι στο κλάμα η το γέλιο που συνήθως παρου-σιάζουν φυσιολογική διακύμανση και ένταση. Επίσης παρατηρούνται κυρίως στην προγλωσσική βαρηκοΐα.

Στην ομιλία των βαρήκοων παρατηρείται έντονη τάση να ρινικοποιούνται τα υψηλά φωνήεντα. Αυτό θα έπρεπε να παρατηρείται και στο φυσιολογικό λόγο εφόσον η είσοδος της στοματικής κοιλότητας από τη φαρυγγική περιοχή είναι στενότερη λόγω της ανυψωμένης γλώσσας. Όμως, τα άτομα με φυσιολογική ακοή μαθαίνουν με τη βοήθεια της ακοής να αντιπαρέρχονται την τάση αυτή εκφοράς του αέρα από τη ρινική κοιλότητα, στις περιπτώσεις παραγωγής υψηλών φωνηέντων. Με την ανυψωτική κίνηση της μαλακής υπερώας, η οποία κλείνει περισσότερο την είσοδο της ρινικής κοιλότητας ενώ διευρύνει παράλληλα την είσοδο της στοματικής κοιλότητας από το φάρυγγα, επιτυγχάνεται η μείωση της ρινικότητας στα φωνήεντα αυτά. (Οκαλίδου, σελ.96).

Φωνολογία-Άρθρωση

Το βαρήκοο παιδί μέχρι τους έξι πρώτους μήνες παράγει τους ίδιους φθόγγους με ένα παιδί με φυσιολογική ακοή. Αυτή η αρχή των προγλωσσικών ήχων είναι αναμενόμενη λόγω της φυσιολογικής ανάπτυξης του φωνητικού συστήματος. Στους 6 μήνες όμως το φωνητικό ρεπερτόριο δεν είναι ανάλογο με αυτό των ακουόντων. Τα αρθρωτικά λάθη που εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα είναι οι παραλείψεις συμφώνου σε αρχική θέση της λέξης, οι αντικαταστάσεις συμφώνων ειδικά για σύμφωνα που σχηματίζονται σε περιοχές της στοματικής κοιλότητας που δεν είναι ορατές, η αφύσικη ηχηρότητα, ενρινότητα και φωνητική αλλοίωση.

Για τα κωφά παιδιά, η περιορισμένη πρόσβαση στην ομιλούμενη γλώσσα μπορεί να εμποδίσει την πρόσβαση στις φωνολογικές πληροφορίες και κατά συνέπεια την αναγνώριση των λέξεων. (Marschark, Hauser, σελ. 328). Όσο περισσότερη είναι η υπολειπόμενη ακοή και όσο μεγαλύτερης ηλικίας το παιδί τόσο πιο πολλές δεξιότητες φωνολογικής ενημερότητας έχει.

Πολλά βαρήκοα παιδιά που έχουν φτωχή καταληπτότητα λόγου παράγουν γλωσσικούς ήχους και προτάσεις με υπερβολική κίνηση της σιαγόνας. Κάποια από αυτά δεν το αντιλαμβάνονται και είναι απαραίτητο την ώρα της θεραπείας να βλέπουν τις κινήσεις στον καθρέφτη. (Bern-thal, Bankson, σελ.216).

Σημασιολογία

Έρευνες έχουν δείξει ότι το λεξιλόγιο των κωφών/βαρήκοων παιδιών είναι περιορισμένο σε σύγκριση με το λεξιλόγιο συνομήλικων τους. Παρ’όλα αυτά εμπλουτίζεται και βελτιώνεται με την ηλικία.

Τα λάθη στο περιεχόμενο της γλώσσας συνδέονται με τη δυσκολία αυτών των παιδιών να κατανοήσουν ότι μια λέξη μπορεί να έχει περισσότερα από ένα νοήματα, κάτι που έχει άμεσο αντίκτυπο στο εύρος του λεξιλογίου τους (Συλλογικό Έργο2, σελ.147). Δυσκολία μεγάλη υπάρχει και με αφηρημένες έννοιες όπου δεν υπάρχει οπτική ταύτιση.

Συντακτικό-Μορφολογία

Χαρακτηρίζεται από ελλιπείς προτάσεις με σπάνια χρήση δευτερευουσών προτάσεων και σύνθετων δομών (παθητική φωνή). Επίσης τις περισσότερες φορές παρατηρείται παράληψη άρθρων, προθέσεων και προσδιορισμών, αντικατάσταση λέξεων ή ακόμα και προσθήκη λέξεων.

Το στάδιο της εκφώνησης των τριών λέξεων στα βαρήκοα παιδιά παρουσιάζει τα ίδια χαρακτηριστικά με αυτά των φυσιολογικών παιδιών με τη διαφορά ότι συμβαίνει σε μεγαλύτερη ηλικία. (McAnally, Rose, Quigley ,σελ. 40).

Η μορφολογία χαρακτηρίζεται από έλλειψη καταλήξεων. Τα ελληνόπουλα βαρήκοα παιδιά χρειάζεται να καταβάλουν κατά πολύ περισσότερο κόπο και χρόνο για να καλύψουν τη μορφολογία που είναι πλούσια στην ελληνική γλώσσα.

Πραγματολογία

Τα λάθη στη χρήση της γλώσσας που κάνουν τα παιδιά με προβλήματα ακοής έχουν σχέση με την παραβίαση των κανόνων του διαλόγου. Για παράδειγμα, σε μια συζήτηση το παιδί μπορεί να παίρνει το λόγο χωρίς να είναι η σειρά του. (Συλλογικό Έργο2,σελ.147).

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΒΑΡΗΚΟΪΑΣ

Μια ακουστική βλάβη στα βρέφη μπορεί να είναι δύσκολο να ανιχνευθεί, αλλά όσο νωρίτερα γίνει αυτό, τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες για το παιδί να κοινωνικοποιηθεί, να επικοινωνήσει, να αποδεχθεί την απώλεια της ακοής του, και να μάθει πώς να ζει με αυτό. (http://www.hear-it.org/page.dsp?page=364).

Το πόσο γρήγορα γίνεται αντιληπτή μια απώλεια ακοής εξαρτάται πολύ από το βαθμό της. Αυτός που πρώτος μπορεί να υποπτευθεί την ύπαρξη βαρηκοΐας είναι ο παιδίατρος. Σημαντικό ρόλο όμως παίζουν οι γονείς και αργότερα ο δάσκαλος. Λόγοι που μπορεί να οδηγήσουν σε αυτήν την υποψία είναι οι παρακάτω:

·       6 – 12 μηνών δε βγάζει φωνές.

·       Δε δείχνει ευχαρίστηση και ενθουσιασμό σε παιχνίδια που κάνουν θόρυβο.

·       Δεν αντιδρά όταν φωνάζουν το όνομά του από απόσταση 1.5 ή 2 μέτρων.

·       Δεν ανταποκρίνεται στους ήχους ή τη φωνή της μητέρας με κούνημα του κεφαλιού ή μεταβολή της έκφρασης του προσώπου.

·       Δε στρέφεται ποτέ προς μια ηχητική πηγή.

·         Δε βαβίζει παράγοντας ήχους με ένα σύμφωνο και ένα φωνήεν (για παράδειγμα «πα» ή «γκου») (Ward, σελ. 74).

·         2 – 3 χρονών δεν έχει αρχίσει να μιλάει αν και δείχνει ότι καταλαβαίνει.

·         Χρησιμοποιεί τα χέρια για να εκφραστεί.

·         Δεν αναγνωρίζει τα ονόματα των μελών της οικογένειας.

·         Σε μεγαλύτερη ηλικία ρωτάει συνεχώς «τι;» και δεν εμπλουτίζει το λεξιλόγιό του.

·         Στο σχολείο οι πληροφορίες ή οι εντολές που αντιλαμβάνεται στη τάξη είναι διαφορε-τικές από αυτές που δίνει ο δάσκαλος προφορικά, ειδικά όταν μιλά χαμηλόφωνα ή επικρατεί φασαρία.

Θα υποψιαστούμε ακουστική διαταραχή μόνο όταν συμπεριφέρεται συνέχεια με αυτόν τον τρόπο και όχι σε συγκεκριμένες καταστάσεις όπως για παράδειγμα όταν είναι απορροφημένο από ένα παιχνίδι.

Η μονόπλευρη βαρηκοΐα ανακαλύπτεται τυχαία και δεν δημιουργεί πρόβλημα στην ακουστική επικοινωνία (Ηλιάδης, Μεταξάς, Ψηφίδης, σελ.51).

  

                                                                                        Μιχαλοπούλου Δήμητρα

                                                                                         Λογοθεραπεύτρια

Βιβλιογραφία

Ηλιάδης , Θ-Μεταξάς, Σ- Ψηφίδης, Α.(1998). Διαταραχές ακοής και ομιλίας στα παιδιά . Θεσσαλονίκη :University Studio Pressο

Κουρμπέτης , Χατζόπουλος , Σαβαλίδου , Σίμψα . (2007). Προσεγγίζοντας την Κώφωση . Αθήνα

Οκαλίδου , Α.( 2002) Βαρηκοϊα – Κώφωση :μελέτη της παραγωγής  του λόγου και θεραπευτική παρέμβαση . Αθήνα ελληνικά γράμματα

Σερδάρης , Π. (1998) Ψυχολογία των διαταρχών του λόγου . Θεσσαλονίκη : University Studio Press

Συλλογικό  Έργο² .  (2008). Γλωσσική  Ανάπτυξη και διαταραχές . Αθήνα :τόπος

ΠΩΣ ΝΑ ΕΡΜΗΝΕΥΣΕΤΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ (ΣΧΕΔΙΑ ΖΩΩΝ)

Προσπαθήστε να ζητήσετε από το παιδιά να σχεδιάσει ένα ζώο. Η επιλογή του μπορεί να φανερώσει ορισμένες πτυχές του χαρακτήρα του ή κάποιες ενδόμυχες επιθυμίες του.

ΓΑΤΑ

Το παιδιά που σχεδιάζει την γάτα διακρίνεται για την ευγένεια και συνάμα την πονηριά του. Ευγενικό και πανούργο, αγαπά την ήσυχη ζωή ˙ η επιθετικότητα του εκφράζεται σιωπηλά. Πρέπει όμως να προσέξουμε να μην το ερεθίσουμε γιατί τότε είναι ικανό να μας δείξει τα νύχια του. Προσφέρει ευχάριστη συντροφιά και είναι συνήθως ιδιαίτερα επιθυμητό από τους συνομηλίκους του, γιατί εμπνέει εμπιστοσύνη. Διαθέτει διανοητική περιέργεια, ζωντάνια και λεκτική ετοιμότητα, που επιτρέπουν να καταλαμβάνει θέσεις «δημοκρατικού αρχηγού».

ΣΚΥΛΟΣ

Οποίο παιδιά επιλέγει να σχεδιάσει το σκύλο φανερώνει χαρακτήρα καλοσυνάτο, ειλικρινή, συναισθηματικά εξαρτημένο απ’ αυτόν που βρίσκεται διπλά του. Η γενναιοδωρία του βασίζεται ακριβώς στην ανάγκη του να έχει γύρω του πολλούς φίλους για να μπορεί να παίξει και να διασκεδάσει. Είναι όπως συνηθίζεται να λέγεται, παιδιά «που του αρέσουν οι γιορτές». Αν δεν καταφέρει να κερδίσει την συμπάθεια των συντρόφων του, λυπάται και θλίβεται περνώντας στιγμές πραγματικής μελαγχολίας. Το κύριο χαρακτηριστικό αυτών των παιδιών είναι η ικανότητα τους «να έχουν μύτη» και κατά συνέπεια να κατανοούν τους ανθρώπους στη στιγμή.

ΦΙΔΙ

Η απεικόνιση του φιδιού αποτελεί σπάνια επιλογή στα ελεύθερα σχέδια των παιδιών. Το φίδι είναι σύμβολο σεξουαλικότητας και θεωρείται μαγικό ζώο λόγω της ιδιότητας του να αλλάζει δέρμα, ανανεώνοντας με αυτόν τον τρόπο την όψη του. Είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί ένα τέτοιο σύμβολο κάνει την εμφάνιση του κατά την παιδική ηλικία: όπως το φίδι έτσι και το παιδιά μεγαλώνοντας αλλάζει όψη και μεταβάλλεται εξωτερικά και εσωτερικά. Όσον αφορά στην ιδιοσυστασία του, το παιδιά που σχεδιάζει φίδια σκέπτεται καλά πριν από κάθε ενέργεια του και χαρακτηρίζεται από επιφυλακτικότητα. Εκδηλώνει με δυσκολία τα συναισθήματα του, έχει δυνατή μνήμη και μίλα λίγο, γιατί πριν εκφραστεί, σκέπτεται και περιεργάζεται αυτόν που έχει απέναντι του. Συνήθως είναι προικισμένο με αίσθημα ευθύνης και ισχυρό χαρακτήρα, που του επιτρέπουν αν ξεπερνά με επιτυχία τα όποια εμπόδια.

ΑΓΡΙΑ ΖΩΑ

Το κύριο χαρακτηριστικό του παιδιού που σχεδιάζει άγρια ζώα είναι η επιθετικότητα, την όποια χρησιμοποιεί κυρίως για να ξεπερνά τα εμπόδια. Το παιδιά αυτό υιοθετεί εύκολα αρχηγικές στάσεις, που θα του χρησιμεύσουν για να παρασύρει με επιτυχία τους άλλους. Παρορμητικό, ζωηρό και περήφανο, αναζητά συνεχώς αυτονομία ˙ δύσκολα αποδέχεται τον ρόλο του απλού στρατιώτη, ενώ μπορεί να γίνει αντιδραστικό και ακατάδεχτο. Στην πραγματικότητα, εκφράζει ότι στην ζωή του υπάρχει ένα πρόσωπο υπερβολικά απαιτητικό ή κάποιος που το παιδιά το ίδιο φοβάται.

ΜΑΙΜΟΥΔΕΣ

Η απεικόνιση μαϊμούδων φανερώνει ένα παιδιά που διακρίνεται για την αθώα και ταυτόχρονα πολυμήχανη εξυπνάδα του. Ακόμη και ως ενήλικος, το παιδιά αυτό θα έχει πάντα κάτι αθώο και θα εμφανίζει σπάνιες δεξιότητες. Το ίδιο το παιδιά θα εκπλήσσεται από τις επιτυχίες του, αλλά αυτή η έκπληξη του οφείλεται κατά βάθος στον αισιόδοξο χαρακτήρα του, στο υψηλό επίπεδο αυτοεκτίμησης και στη διαίσθηση του. Το παιδιά που σχεδιάζει μαϊμουδίτσες έχει συνήθως πολλά ενδιαφέροντα. Πράγματι, η προσαρμοστικότητα του του επιτρέπει να αφιερωθεί σε διαφορετικά επαγγέλματα, αρκεί να μην έχουν τίποτα στατικό ή επαναλαμβανόμενο.

ΑΛΟΓΟ

Το άλογο αποτελεί σύμβολο έντονης ζωτικότητας και πρόωρης ωρίμανσης, ακόμη και σεξουαλικής. Το παιδιά που του αρέσει να σχεδιάζει άλογα δείχνει ασυνήθιστη αντοχή, ζωτικότητα που συνεπαίρνει, ευθυμία και ανεμελιά. Του αρέσει να αλωνίζει σε μεγάλους χώρους, γι’ αυτό προτίμα να βρίσκεται όσο το δυνατόν περισσότερο στο ύπαιθρο. Έχει ανάγκη από ελευθερία και δεν υποφέρει «τα χαλινάρια» που το εμποδίζουν να καλπάσει προς την ελευθερία και την ζωή. Αν είναι υποχρεωμένο να ζει σε περιβάλλον περιορισμένου πνευματικού επιπέδου, θα αισθανθεί χαλιναγωγημένο και η διάθεση του θα χαλάσει. Καλός ομιλητής και αποφασιστικός στις επιλογές του, θα γίνει εύκολα επιτυχημένος επιχειρηματίας.

ΔΡΑΚΟΣ

Ο δράκος αποτελεί σύμβολο δύναμης. Το παιδιά που τον σχεδιάζει χαρακτηρίζεται από ισχυρή θέληση, αντιμετωπίζει τις υποχρεώσεις του με σοβαρότητα και επιδεικνύει θάρρος ακόμη και στην επίλυση των πιο περίπλοκων καταστάσεων. Χαρακτηρίζεται εν γένει από ιδιαίτερη πνευματική ζωντάνια, που του προσδίδει αξιοσημείωτη διαίσθηση. Ανοιχτό, κοινωνικό και σχετικά υπερβολικό στις εκδηλώσεις του, ξεπερνά με αισιοδοξία τις δυσκολίες που συναντά. Έχει όμως ανάγκη από πολλά ενδιαφέροντα, ώστε να μπορεί να αναπτύσσει όλο και περισσότερο τα εσωτερικά του χαρίσματα. Οι περιορισμένοι χώροι θα μπορούσαν να τον κάνουν επιθετικό και να υποχρεώσουν να «πετάξει φωτιά» εναντίον όποιου βρίσκεται γύρω του.

ΨΑΡΙΑ

Το ψάρι αποτελεί φαλλικό σύμβολο, αλλά είναι επίσης σημάδι χαράς και ευθυμίας. Τα παιδιά που απεικονίζουν ψάρια έχουν εύθυμο, ήρεμο και αρκετά ευφάνταστο χαρακτήρα. Πρέπει να βοηθηθούν για να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτοκυριαρχία, προκειμένου να μη γίνονται εύκολη λεία των πιο πονηρών και έμπειρων παιδιών.

ΠΟΥΛΑΚΙΑ

Τα πουλάκια αποτελούν εκδήλωση της φυσιολογικής ανάγκης του παιδιού να αισθανθεί χάδια και φροντίδα, παράλληλα όμως εκφράζουν και τη διάθεση του να αναζητήσει έξω από το οικογενειακό περιβάλλον το χώρο στον οποίο θα μπορέσει να κινηθεί και να βρει μια τρυφερή επαφή στη φιλία. 

Απόσπασμα από το βιβλίο:

Κρότι, Ε. & Μάνι, Α. (2003). Πώς να ερμηνεύουμε τα παιδικά σχέδια – Η κρυφή γλώσσα των παιδιών. Εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ : Αθήνα

Aκουστική Μέθοδος - Δραστηριότητες για την ανάπτυξη ακουστικων δεξιοτητων σε βαρήκοα παιδιά.

 

Ακουστική - (Auditory method)

Εισήχθη από τον Goldstein και επικεντρώνεται στην ανάπτυξη της αίσθησης της ακοής και λειτουργεί με το να ενθαρρύνουμε το παιδί στην ακρόαση και στην ανάλυση για το τι ακούει ώστε να το κάνουμε να ενδιαφερθεί για τον κόσμο των ήχων. Οι οπαδοί της αυτής της μεθόδου υποστηρίζουν ότι η υπολειπόμενη ακοή ακόμα και με σοβαρή βαρηκοΐα μπορεί να αξιοποιηθεί με τη βοήθεια συστημάτων ενίσχυσης ώστε ο εγκέφαλος να λαμβάνει επαρκώς τα εισερχόμενα μηνύματα μέσω του ακουστικού καναλιού για την ανάπτυξη της ομιλούμενης γλώσσας. (Lynas, σελ.7). Σύμφωνα με την ακουστική μέθοδο τα παιδιά δεν πρέπει να αποσπώνται παρακολουθώντας συγχρόνως το πρόσωπο και τα χέρια αλλά πρέπει να μάθουν να «ακούνε» για να αντιλαμβάνονται την ομιλία. Αυτό σημαίνει ότι η ακοή πρέπει να μετατραπεί σε ακρόαση, δηλαδή στην επεξεργασία των ακουστικών ερεθισμάτων. Η ακρόαση απαιτεί το άτομο να είναι συγκεντρωμένο σ' αυτό που ακούει. Για παράδειγμα, είναι διαφορετικό να "ακούμε" την τηλεόραση, αλλά ταυτόχρονα να ακούγονται κι άλλοι θόρυβοι στους οποίους δε δίνουμε προσοχή, όπως το ρολόι που κτυπάει ή ένα σκυλί που γαβγίζει. Η συνειδητή ακοή είναι αλληλένδετη με την ικανότητα αποκωδικοποίησης του περιβάλλοντος και του λόγου, όπως επίσης με την ικανότητα για μάθηση (Ward, σελ.11).

Για να αναπτύξουμε την ικανότητα της ακρόασης, θα αναφέρουμε κάποια παιχνίδια που θα βοηθήσουν τα παιδιά να συγκεντρώνονται καλύτερα, να λαμβάνουν αλλά και να παράγουν ήχους. Πάνω απ' όλα, θα τους βοηθήσουν στην κατανόηση της ομιλίας και στην προφορική τους έκφραση. Στην αρχή θα εξασκηθεί στη διάκριση αδρών γλωσσολογικών πληροφοριών με ήχους μακράς διάρκειας, υψηλής έντασης και μικρό αριθμό ερεθισμάτων και στη συνέχεια προχωράμε σε πιο σιγανούς και μικρής διάρκειας ήχους με περισσότερα ερεθίσματα. Οι ασκήσεις αυτές πρέπει να γίνονται καθημερινά και στο σπίτι για να έχουμε ως αποτέλεσμα αργότερα την ανάπτυξη της ακουστικής αντίληψης του προφορικού λόγου. Μακροπρόθεσμα στόχος είναι να επικοινωνεί καλύτερα σε καταστάσεις όπως στο τηλέφωνο σε χώρους με φασαρία, συνωστισμό κλπ. Ο έλεγχος της εξέλιξης της θεραπείας επιτυγχάνεται με δοκιμασίες ακουστικής διάκρισης της ομιλίας Είναι σημαντικό το παιδί να δει τη σχέση ακοής και ομιλίας και ότι ό,τι ακούμε διαμορφώνει αυτό που λέμε. Γι΄αυτό θα ήταν καλύτερο όπου είναι δυνατόν στις δραστηριότητες να αποφεύγονται απαντήσεις όπως «άκουσα αυτό», ή το δείξιμο γιατί πιθανώς το παιδί να υποθέσει ότι η ακοή είναι ξεχωριστή από την ομιλία. (Nelson, σελ. 108). Τα προγράμματα της ακουστικής μεθόδου επικεντρώνονται στην ανάπτυξη ακουστικών δεξιοτήτων στους παρακάτω τομείς:

Γνώση των ήχων

Το πρώτο βήμα στην ανάπτυξη της ακοής είναι να αποκτήσει το παιδί τη γνώση των διαφόρων ήχων που είναι στην καθημερινότητα με πράγματα του σπιτιού και περιβαλλοντικούς ήχους και να πειραματιστεί μ' αυτούς όσο το δυνατόν περισσότερο μέσω της μίμησης. Χρησιμοποιούμε πράγματα που προκαλούν "καλούς" ήχους για τα παιδιά όπως κουδουνίστρες και παιχνίδια που κάνουν θόρυβο όταν τα πιέσεις, σχολιάζουμε το θόρυβο που προκαλούν διάφορα πράγματα του σπιτιού όπως ένα κουτάλι μέσα σε ένα φλιτζάνι, το νερό που τρέχει στη βρύση, ο ήχος του τηλεφώνου, το χτύπημα της πόρτας και μιλάμε για τους ήχους από το περιβάλλον όπως το γάβγισμα του σκύλου, ο θόρυβος από το φορτηγό και το αεροπλάνο κ.α.

Το παιχνίδι "πεσίματος" είναι ιδιαίτερα καλό για τα παιδιά που δε βρίσκονται συνήθως σε θέση να μπορούν να ρίξουν τα παιχνίδια τους κάτω και να ακούν τις συνέπειες αυτής της απλής κίνησης. Στο παιχνίδι ρίχνουμε διάφορα πράγματα μέσα σε μια ποικιλία από δοχεία κι έτσι τα παιδιά εξασκούνται στο να κρατούν και να αφήνουν διάφορα αντικείμενα διαφορετικού βάρους και σύστασης.

Το παιδί πρέπει να μπορεί να αναγνωρίζει ήχους από το περιβάλλον και από πού προέρχονται, έτσι ώστε να μπορεί να τους συνδέσει με την ανάλογη σημασία στην καθημερινότητα (για παράδειγμα «σ-σ-σ» που σημαίνει ησυχία) και να αναπτύξει την κατανόηση του κόσμου γύρω του και ως συνέπεια αυτού, να μπορεί να χρησιμοποιεί τις λέξεις με τη σωστή τους σημασία. Για παράδειγμα, εάν την ώρα της θεραπείας κάποιος χτυπήσει την πόρτα ο θεραπευτής πρέπει να επισημάνει στο παιδί ότι αυτός ο ήχος είναι μια ένδειξη πως κάποιος είναι έξω από την αίθουσα και θέλει να μπει μέσα. (μαρία, σελ. 121). Αν το παιδί κάνει πολύ θόρυβο με τα παιχνίδια δείχνουμε με κάποιο τρόπο (π.χ. καλύπτουμε τα αυτιά μας) ότι προκαλεί φασαρία.

Μιμούμαστε τους ήχους που βγαίνουν από τα παιχνίδια και ηχογραφημένους ήχους σώματος όπως χειροκρότημα, πλατάγισμα της γλώσσας, ήχος δαχτύλων κ.α. προτρέποντας το παιδί να κάνει το ίδιο (φωνητικό παιχνίδι μέσω μίμησης).

Ωστόσο δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η μεταφορά και η εκμάθηση των περιβαλλοντικών ήχων μέσα στην αίθουσα δεν αντιπροσωπεύει την πραγματικότητα.

 

Συνειδητοποίηση –Ανίχνευση των ήχων

Το παιδί σε αυτό το στάδιο πρέπει να είναι σε θέση να ανιχνεύσει την παρουσία ή απουσία ήχου και να μάθει να περιμένει γι’ αυτόν. Το να ζητήσεις από ένα μικρό παιδί να περιμένει για έναν ήχο είναι κάτι πολύ δύσκολο. Ωστόσο είναι μια συμπεριφορά που μπορεί να διδαχτεί. Οι δραστηριότητες που μπορούμε να εφαρμόσουμε είναι οι παρακάτω:

1. Συμβολικοί ήχοι: π.χ. προφέρουμε « μπιπ μπιπ» καθώς σέρνουμε ένα αυτοκίνητο το οποίο κάποια στιγμή περνάει μέσα από μια τρύπα που έχουμε ανοίξει σε ένα κουτί –τούνελ. Σταματάμε να χρησιμοποιούμε τη φωνή μας καθώς το αυτοκίνητο «χάνεται» στο κουτί.(Lynch, Cooper, σελ. 34).

2. Σταμάτα – Ξεκίνα:  Αυτό το παιχνίδι χρησιμοποιεί ήχους, για να ξεκινά και να σταματά κάποια δραστηριότητα. Καλοί ήχοι, για να κινείται το παιδί, είναι μουσική από ραδιόφωνο ή δίσκους και κουδούνισμα. Μπορεί να χτυπάει παλαμάκια, να κουνάει το κεφάλι του, να κουνάει κάποιο παιχνίδι (π.χ. μια μικρή σημαία). Το παιδί πρέπει να αρχίζει ή να σταματάει τη δραστηριότητα σύμφωνα με το πότε αρχίζει ή σταματάει η μουσική, το κουδούνισμα κ.λπ. (http://www.specialeducation.gr).  Για παράδειγμα: «ακούω τη φλογέρα και χορεύω, σταματώ να χορεύω όταν δεν ακούω τη φλογέρα» ,« ακούω την κούκλα που πεινάει, της δίνω κουτάλι συνοδευόμενο από πιάτο για να φάει». (Οικονομίδης, σελ.81).Οι κινήσεις μπορεί να γίνουν σύμφωνα με το ρυθμό. Το παιδί θα πρέπει να κάνει πιο γρήγορες κινήσεις, όταν ο ρυθμός είναι γρήγορος και πιο αργές, όταν ο ρυθμός είναι αργός (μπορούμε να δώσουμε ρυθμό χτυπώντας με ένα κουτάλι ή ξύλο ή κάποιο αντικείμενο του σπιτιού).

Η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί ως εξής με λεκτικά ερεθίσματα: κρατάει μια μπάλα και περιμένει για το λεκτικό ερέθισμα «φύγαμε!» ή «πάμε» (το στόμα μας καλύπτεται με τα χέρια μας). Το ερέθισμα που χρησιμοποιείται θα πρέπει να παρουσιαστεί ξαφνικά μετά από μια περίοδο σχετικής ησυχίας και ο χρόνος παρουσίασης να μεταβάλλεται κάθε φορά ώστε το παιδί να ξαφνιάζεται. (Βελεγράκης, σελ. 134). Αρχικά, αυτό το παιχνίδι πραγματοποιείται με τη βοήθεια οπτικών ερεθισμάτων. Μπορούμε για παράδειγμα να κάνουμε διάφορες εκφράσεις με το πρόσωπο όπως να σηκώσουμε τα φρύδια μας τη στιγμή του λεκτικού ερεθίσματος. Αργότερα πρέπει να περιμένουμε αντίδραση στον ήχο χωρίς την παρουσία οπτικού βοηθήματος.

Κατά την Allum οι περιβαλλοντικοί ήχοι και τα μουσικά όργανα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως ερεθίσματα για τους παρακάτω λόγους: α) τα φωνήματα υπάρχει περίπτωση να είναι μικρότερης χρονικής διάρκειας σε σύγκριση με τους μη λεκτικούς ήχους, β) διαφορετικό εγκεφαλικό ημισφαίριο είναι υπεύθυνο για την επεξεργασία των μουσικών ήχων και των φωνημάτων, γ) οι φθόγγοι έχουν μεγαλύτερο εύρος και μεταβλητότητα και πρέπει να αντιγράφονται από το παιδί για να αναπτύξει δεξιότητες ακουστικής ανατροφοδότησης.(Allum, σελ.153).

3. Έχουμε τέσσερα δοχεία, δύο άδεια και δύο με μικρά αντικείμενα. Τα κουνάμε και ζητάμε να μας πει πότε υπάρχει ησυχία και πότε όχι.

4. Αφού ανταποκριθεί στους ήχους, αναπτύσσουμε τη συνειδητοποίηση της φωνής και του λόγου. Ζητάμε να μας επισημάνει πότε μιλάμε με φωνή και πότε χωρίς φωνή (κουνάμε τα χείλη).

Προέλευση των ήχων

Το επόμενο στάδιο είναι να ενθαρρύνουμε τα παιδιά να ακούνε με προσοχή, έτσι ώστε να καταλαβαίνουν από ποια κατεύθυνση του χώρου έρχεται ο ήχος: Κάνουμε κάποιο θόρυβο χωρίς να μπορεί το παιδί να μας δει κι έτσι αναγκάζεται να γυρίσει ή να δείξει με το χέρι από πού έρχεται ο ήχος, κρύβουμε ένα παιχνίδι που κάνει θόρυβο και πρέπει να ακολουθήσει τη σωστή κατεύθυνση για να το βρει. Όταν φτάσει σε καλό επίπεδο αυξάνουμε το βαθμό δυσκολίας με δύο διαφορετικούς θορύβους. Στο τέλος της άσκησης παίζει με τα παιχνίδια ως αμοιβή.

Διάκριση ήχων

Σε αυτό το στάδιο δεν είναι απαραίτητο να κατονομάζει τον ήχο αλλά να καταλαβαίνει αν δύο ήχοι είναι διαφορετικοί και σε πιο προχωρημένο στάδιο, σε τι ακριβώς διαφέρουν. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για να αναπτύξουμε την ικανότητα των παιδιών να συγκεντρώνονται και είναι σημαντικό αργότερα για το παιδί που χρησιμοποιεί λανθασμένους ήχους. Η διαφοροποίηση αφορά διαφορετικούς ήχους αλλά και διαφορετική διάρκεια και ένταση σε όμοιους ήχους. Τα παρακάτω παιχνίδια είναι χρήσιμα σε αυτό:

Όμοια αντικείμενα ήχου: παίρνουμε έξι πλαστικά βάζα με όμοια καπάκια. Τα χωρίζουμε σε τρία ζεύγη και στο κάθε ζεύγος βάζουμε κάτι που κάνει θόρυβο, π.χ. δύο με ρύζι, δύο με φουντούκια, δύο με χαρτί. Δείχνουμε στο παιδί δύο δοχεία με διαφορετικό περιεχόμενο στην αρχή, π.χ. χαρτί και φουντούκια. Κουνάμε αυτό με το χαρτί και το παιδί πρέπει να επιλέξει αυτό που κάνει τον ίδιο θόρυβο. Το αφήνουμε να παίξει με τα δοχεία, για να κάνει την επιλογή του. Όταν τα καταφέρει καλύτερα, προσθέτουμε κι άλλα δοχεία που κάνουν παρόμοιο ήχο και δίνουμε μεγαλύτερη ποικιλία από την οποία να πρέπει να διαλέξει το σωστό. (http://www.specialeducation.gr).

                                         

Προσδιορισμός της έντασης του ήχου: 1) Κρύψε το παιχνίδι: Όταν το παιδί ψάχνει το αγαπημένο του παιχνίδι κάνουμε κάποιο θόρυβο π.χ. χειροκροτούμε  ή χτυπάμε ένα τύμπανο. Κάνουμε πιο δυνατό το θόρυβο όταν το παιδί πλησιάζει το κρυμμένο παιχνίδι και πιο σιγανό όταν απομακρύνεται. 2) Παράγουμε ένα φώνημα δύο φορές με τη δεύτερη φορά με μεγαλύτερη ένταση. Μετά ζητάμε από το παιδί να μιμηθεί.

Αφόυ ανταπεξέλθει στη διάκριση ήχων και φωνής συνεχίζουμε με τη διάκριση λέξεων: βρίσκουμε εικόνες από λέξεις που ξέρει το παιδί και είναι σχεδόν όμοιες π.χ. μύτη/σπίτι, μήλο/φύλλο, γάλα/γάτα κ.λπ. Δείχνουμε το κάθε ζευγάρι και λέμε "Δείξε μου τη μύτη" κ.λπ. Σημείωση: Το παιδί πρέπει να γνωρίζει πολύ καλά αυτές τις εικόνες πριν παίξει αυτό το παιχνίδι. Για να παίξουμε με πιο απλό τρόπο, χρησιμοποιούμε τα ίδια τα αντικείμενα.                                                      

Αναγνώριση – Προσδιορισμός

Το πρώτο βήμα είναι η αναγνώριση γνωστών φωνών από το περιβάλλον του παιδιού. Όταν αναπτύξει την ικανότητα διάκρισης σε επίπεδο ήχων προχωρούμε στη διάκριση λέξεων, προτάσεων και τέλος στη διάκριση κειμένων.

Καλό σε αυτή τη φάση είναι το φωνητικό παιχνίδι με μεμονωμένους ήχους  βλέποντας τις ανάλογες εικόνες σε βιβλία π.χ. ταιριάζει μουσικά όργανα με τον ήχο τους και φωνές ζώων με τις εικόνες τους. (Cooke&Williams, σελ.13). Έτσι δίνεται κάποιο πρώιμο μήνυμα ότι ήχοι και εικόνες μπορούν να συνδεθούν. Αυτό θα του προσφέρει μεγάλη βοήθεια αργότερα, όταν θα συνδέει την ηχητική μορφή των φθόγγων με τη γραπτή μορφή τους. (Ward, σελ. 238)

Γράφουμε σε μια κασέτα γνωστούς ήχους π.χ. κτύπος του ρολογιού, το κουδούνισμα της εξώπορτας και του τηλεφώνου, ηλεκτρική σκούπα, βρύση να τρέχει, κ.α. Βρίσκουμε μεγάλες εικόνες που να ταιριάζουν στον κάθε ήχο ή χρησιμοποιούμε τα ίδια αντικείμενα, αν μπορούν να μεταφερθούν. Αφήνουμε το παιδί να προσπαθήσει να ταιριάξει τον ήχο με την εικόνα ή το αντικείμενο. Όταν θα μπορεί να το κάνει αυτό, παίζουμε τον κάθε ήχο στην κασέτα και βάζουμε μπροστά του δύο ή περισσότερες εικόνες, για να διαλέξει

Σε λέξεις: έχουμε μέσα μεταφοράς (αυτοκίνητο, μηχανάκι, αεροπλάνο, ποδήλατο) και το παιδί πρέπει να μετακινεί αυτό που ακούει κάθε φορά.

Απομνημόνευση- Κατανόηση

Αυτό το στάδιο είναι και το πιο δύσκολο γιατί απαιτείται η γνώση της γλώσσας. Το παιδί πριν αρχίσει να χρησιμοποιεί τους ήχους και τις λέξεις εκφραστικά πρέπει να αναπτύξει την κατανόησή του. Για να γίνει αυτό είναι απαραίτητο να θυμάται ό,τι ακούει. Εξασκούμε τη μνήμη σε μια σειρά από ήχους, αριθμούς, απλές λέξεις, πρέπει να μας δείξει αντικείμενα με τη σωστή σειρά ή παίζουμε «κρυφτό» ζητώντας να βρει διάφορα αντικείμενα. Δεν ξεχνάμε ότι στόχος μας είναι να τα καταφέρνει σε μεγαλύτερο αριθμό ερεθισμάτων σταδιακά.

Στο επίπεδο της κατανόησης οι ασκήσεις έχουν τη μορφή εντολών που το παιδί πρέπει να ακολουθήσει αλλά και ταυτόχρονα να θυμηθεί ό,τι άκουσε. Κάποιες απλές εντολές μπορεί να είναι "χτένισε τα μαλλιά σου", "δείξε μου τα πόδια σου" και σταδιακά κάνουμε τις οδηγίες πιο δύσκολες όπως για παράδειγμα «βάλε το αυτοκίνητο πάνω στο τραπέζι", «πήγαινε στην πόρτα και μετά κάτσε στην καρέκλα» κ.τ.λ.

Στο επόμενο επίπεδο διαβάζουμε ή του αφηγούμαστε μια σύντομη ιστορία με απλές προτάσεις και ζητάμε να μας την ξαναπεί ή να απαντήσει σε σχετικές ερωτήσεις όπου θα χρειαστεί να ανακαλέσει αυτά που άκουσε.

Το μειονέκτημα της ακουστικής μεθόδου είναι ότι απαιτεί αρκετό χρόνο και τα παιδιά δε μαθαίνουν να ακούν αμέσως μετά την τοποθέτηση του ακουστικού αφού στην αρχή ακούνε μόνο εξασθενημένους ήχους και το ακουστικό δε ρυθμίζεται στο μέγιστο κέρδος του. Τα παιδιά που εμφανίζουν βαρηκοΐα από τη γέννηση ή στην πρώιμη παιδική ηλικία, δε μπορούν να ανακαλέσουν στη μνήμη ήχους της ομιλίας και έτσι τα προγράμματα ακουστικής εκπαίδευσης πρέπει να είναι αρκετά περιεκτικά και με συγκεκριμένους στόχους.

 

Βιβλιογραφία

Allum , (2003), Cohlear Implant Rehabilitation in Children and Adults. London : Whurr

Βελεγράκης, Γ (2002), Κοχλιακά Εμφυτεύματα . Αθήνα : Παρισιάνου

Οικονομίδης, Ι. (2005). Το κοχλιακό εμφύτευμα στο παιδί.χ.τ. : Ιατρικές εκδόσεις  Π.Χ Πασχαλίδης

Lynas , W.(1994). Communication Options in the Education of Deaf Children . Whurr : London

Lynch, C., Cooper J.(χ.χ) Early Communication Skills :practical activities for teachers &therapists. London :Wislow

Cooke , J., &Williams, D. (2003). Working with Children's Language. UK:Speechmark

Nelson , B.(1994) Children with Cohlear Implants In Educational Settings . New Work :Thomson Learning

Ward, S. (2004). Μαθαίνω το παιδί μου να μιλάει. Αθήνα : Λιβάνη

(http://www.specialeducation.gr).

 

 

Μιχαλοπουλου Δήμητρα

Λογοθεραπευτρια 

 

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

• Τοποθετούμε στο τραπέζι διάφορα οικεία αντικείμενα. Αφήνουμε το παιδί να τα παρατηρήσει για 5 δευτερόλεπτα και του ζητάμε να γυρίσει από την άλλη. Αφαιρούμε ένα από τα αντικείμενα που έχουμε τοποθετήσει και του ζητάμε να γυρίσει και να δει ποιο αντικείμενο λείπει από το τραπέζι. Εάν απαντήσει σωστά επαναλαμβάνουμε και προσθέτουμε κι αλλά αντικείμενα για να ανεβάσουμε το επίπεδο δυσκολίας της άσκησης. 

• Μοιράζουμε κάρτες στο παιδί και έχουμε τις ίδιες και εμείς. Τοποθετούμε τις δίκες μας κάρτες με μια σειρά που επιθυμούμε εμείς. Πχ σκύλος - μήλο - σπίτι. Του ζητάμε να τις παρατηρήσει για 5 δευτερόλεπτα και τις γυρνάμε ανάποδα. Του ζητάμε να τοποθετήσει τις δίκες του ίδιες κάρτες κάτω από τις δίκες μας με την ίδια ακριβώς σειρά. Μόλις τις τοποθετήσει γυρνάμε τις δίκες μας για να επιβεβαιώσουμε ότι η τοποθέτηση είναι σωστή. Ξεκινάμε με 2 κάρτες και αυξάνουμε το επίπεδο με περισσότερες κάρτες ανάλογα με την ηλικία και την ικανότητα του παιδιού. Η ίδια δραστηριότητα μπορεί να γίνει και με αντικείμενα όπως χάντρες, φακές, φασόλια, πινεζούλες κλπ. Μόλις το παιδί κατακτήσει το επίπεδο που επιθυμούμε μπορούμε να επαναλάβουμε με αφηρημένα σχεδία. 

• Ασκήσεις στον υπολογιστή μέσω ιντερνέτ. Στις παρακάτω σελίδες (flash games):
• http://www.toytheater.com/visual-memory.php 
• http://www.oyunpat.com/el/game/cooking-games/visual-memory-flash-game.html 
• http://www.noanxiety.com/tests/visual-photographic-memory-test.html  
• http://flashgamesspot.com/el/play/into-the-dark-players-move-the-mouse-across-the-d/flash-game/                                                                        
• http://flashgamesspot.com/el/play/retro-pairs-3-a-fun-paired-cards-game-match-up-t/flash-game/                                                                               
• http://flashgamesspot.com/el/play/treasure-in-the-dark-use-your-visual-memory-and-f/flash-game/                                                                                                                                                   
• Φτιάχνουμε μια κατασκευή με τουβλάκια ή lego. Ζητάμε από το παιδί να την παρατηρήσει για 5 δευτερόλεπτα. Κρύβουμε την κατασκευή με μια άσπρη κολλά και του ζητάμε να φτιάξει την ίδια με ακριβώς τα ίδια χρώματα. Μόλις την κατασκευάσει αποκαλύπτουμε την δίκια μας κατασκευή για να επιβεβαιώσουμε το αποτέλεσμα. Ξεκινάμε με άπλες κατασκευές που αποτελούνται με 4 - 5 τουβλάκια και ανεβάζουμε το επίπεδο προσθέτοντας τουβλάκια ανάλογα την ηλικία και την δυσκολία του παιδιού.                                                                                                    
• Τοποθετούμε  στην σειρά 3 πινέζες ή 3 κουμπιά με διαφορετικά χρώματα πχ κόκκινο, κίτρινο, πράσινο. Αφήνουμε το παιδί να τα παρατηρήσει για 5 δευτερόλεπτα, μετά τα καλύπτουμε με ένα χαρτί και ζητάμε από το παιδί να βάλει στην ίδια σειρά τα κουμπιά ή τις πινέζες που είδε πριν από λίγο. Αυξάνουμε τις πινέζες ή τα κουμπιά ανάλογα την δυσκολία και την ηλικία του παιδιού. 

ΧΑΒΑΤΖΙΟΓΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ SIT

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΣΧΗΜΑ ΣΩΜΑΤΟΣ

Το σχήμα του σώματος είναι η εικόνα που έχουμε για το σώμα μας. Το παιδί πρέπει να γνωρίσει τα διάφορα μέρη του σώματός του, ώστε να μπορεί να τα χρησιμοποιεί τέλεια. Θα μπορέσει , έτσι, να συντονίσει καλύτερα τις κινήσεις του, να έχει καλύτερη ισορροπία και να αποφεύγει τις άσκοπες κινήσεις.

Μερικοί τρόποι να βελτιώσουμε την εικόνα του σώματος του παιδιού είναι τα παρακάτω παιχνίδια:

• Δείχνουμε και ονομάζουμε το κεφάλι, τα μαλλιά και τα αισθητήρια όργανα που υπάρχουν σε αυτό
• Δείχνουμε και ονομάζουμε τα πάνω άκρα (χέρια, δάχτυλα, νύχια, αγκώνες, ώμοι, καρποί χεριών)
• Δείχνουμε και ονομάζουμε τα μέρη του κορμού μας
• Ονομάζουμε τα μέρη σώματος μίας κούκλας
• Δείχνουμε εικόνες με ανθρώπους και ονομάζουμε τα διάφορα μέρη του σώματος
• Κλείνουμε τα μάτια και ονομάζουμε κάθε μέρος του σώματος που αγγίζουμε
• Τραγουδάμε το "χαρωπά τα δυο μου χέρια τα χτυπώ" κάνοντας τις ανάλογες κινήσεις
• Χρωματίζουμε κατόπιν υποδείξεως τα διάφορα μέρη του σώματος σε μία ασπρόμαυρη εικόνα
• Ανασυνθέτουμε κομματιασμένη εικόνα
• Συμπληρώνουμε μέρη του σώματος που λείπουν από μία ζωγραφιά
• Φτιάχνουμε με πλαστελίνη ένα ανθρωπάκι
• Ζωγραφίζουμε έναν άνθρωπο
• Το παιδί πρέπει να θεραπεύσει , αγγίζοντας με το μαγικό ραβδί (χάρακα), τα μέρη του σώματός σας που είναι άρρωστα : πονοκέφαλος, πληγή στο πόδι κτλ
• Ζητήστε στο παιδί να ξαπλώσει στο πάτωμα. Πρέπει να ονομάζει τα μέρη του σώματος που αγγίζουν το πάτωμα α) να ξαπλώσει με την πλάτη β) με την κοιλιά γ) με τα τέσσερα
• Ρωτήστε στο παιδί ποια μέρη του σώματός του χρησιμοποιεί για : να τρώει ,να μυρίζει ,να ακούει, να τρέχει , να βλέπει ,να ζωγραφίζει, να σκαρφαλώνει,να πιάνει, να περπατάει.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΘΑ ΣΑΣ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΝΑ ΔΙΑΛΕΞΕΤΕ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

Αν νομίζετε πως πρέπει αν γράψετε το παιδί σας στο νηπιαγωγείο, πρέπει να εξετάσετε το οίκημα και να γνωρίσετε τους δασκάλους και τις εκπαιδευτικές μεθόδους τους. Επισκεφτείτε το νηπιαγωγείο σαν παρατηρητής και συζητήστε με το διευθυντή ή τους δασκάλους για να καταλάβετε την ατμόσφαιρα που υπάρχει στο νηπιαγωγείο. Επισκεφτείτε κι άλλα νηπιαγωγεία χρησιμοποιώντας τις ερωτήσεις παρακάτω.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

Πόσοι νηπιαγωγοί υπάρχουν;

Δείχνουν αγάπη στα παιδιά;

Ποιοι είναι οι εκπαιδευτικοί στόχοι και σκοποί τους;

Τι παιδαγωγικές σπουδές έκαναν;

Ποιες είναι οι παιδαγωγικές τους εμπειρίες;

Φροντίζουν μητρικά τα παιδιά;

Υπάρχει κλίμα επικοινωνίας μεταξύ γονέων και νηπιαγωγών;

Θα νιώσετε ασφαλής εάν αφήσετε το παιδί σας στη φροντίδα του νηπιαγωγείου και των δασκάλων του;

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΤΜΟΣΑΦΑΙΡΑ

Ποσά παιδιά υπάρχουν;

Πως είναι το περιβάλλον;

Είναι ήρεμη η ατμόσφαιρα του νηπιαγωγείου ή επικρατεί χάος;

Μοιάζει ασφαλές το νηπιαγωγείο;

Είναι επαρκής η θέρμανση;

Έχουν γίνει προσπάθειες να γίνει ελκυστικό το νηπιαγωγείο και ο γύρω χώρος;

Πως σας φαίνεται το πρόγραμμα; Είναι δομημένο με ρυθμό, ελευθερία κινήσεων και πρόσθετες δραστηριότητες;

Υπάρχει ένδειξη για προαναγνωστικές και προγραφικές ασκήσεις και δραστηριότητες;

Νομίζετε πως εκτιμάται  και ενθαρρύνεται το συμβολικό παιχνίδι και όλα γενικά τα παιχνίδια;

Δίνεται η δυνατότητα στα παιδιά να παίζουν καθημερινά έξω;

Είναι σε καλή κατάσταση τα παιχνίδια της αυλής;

Υπάρχει συσκευή τηλεόρασης; (να το θεωρήσετε μειονέκτημα)

Υπάρχουν υπολογιστές; (η χρήση τους δεν ενδείκνυται για τα μικρά παιδιά)

Υπάρχουν ενδείξεις καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων, όπως απλά μουσικά όργανα, υλικά ζωγραφικής, χώροι με άμμο και νερό, γωνιές θεατρικού παιχνιδιού;

Πόσες ώρες ασχολείται το παιδί με την μουσική;
Υπάρχουν ψυχοκινητικές δραστηριότητες; 

Δραστηριότητες διάκρισης φύλου

Δραστηριότητες διάκρισης φύλου

 Αρχικά ξεκινήστε να δουλεύετε την διάκριση αρκούδου –κούκλας

     

 Πάρτε τη εικόνα μια κούκλας και ενός αρκούδου . Τοποθετήστε τις εικόνες πάνω σε μια επιφάνεια . Έπειτα πάρτε  εικόνες π.χ φρούτα και ζητήστε από το παιδί να δώσει ένα φρούτο στην κούκλα  εκτελώντας την εντολή "Δώσε το μήλο στην κούκλα" έπειτα "Δώσε το πορτοκάλι στον αρκούδο".

Κολλήστε πάνω σε πλαστικά πιάτα τις εικόνες από τον αρκούδο και την κούκλα . Πάρτε πλαστικά φαγητά (καλό θα ήταν να υπάρχουν επί δυο τα φαγητά) έπειτα ζητήστε από το παιδί να εκτελέσει την  εντολή π.χ Βάλε στο πιάτο της κούκλας την πίτσα.

Μπορείτε παρόμοια άσκηση να την  εκτελέσετε χρησιμοποιώντας χάρτινες τσάντες , γραμματοκιβώτια με φωτογραφίες αφού θα κολλήσετε εικόνες  αρκουδος- κούκλα όπωσ στα πιάτα και να χρησιμοποειήσετε εικόνεσ με ρούχα, σχολικα είδη κλπ .

Αφού ξεχωρίσει τον αρκούδο με την κούκλα προχωρήστε στο αγόρι- κορίτσι

 

Μπορείτε  να χρησιμοποιήσετε τις παραπάνω ιδέες αντικαθιστώντας απλά τις εικόνες .

Έπειτα μπορείτε να πάρετε φωτογραφίες από παιδικά πάρτυ και να ζητήσετε από το παιδί να σας δείξει όλα τα κορίτσια  ή όλα τα αγόρια.

 Μπορείτε να κάνετε κολλάζ. Κόψτε φωτογραφίες από πολλά αγόρια και πολλά κορίτσια . Χωρίστε ένα χαρτόνι στα δυο .Τοποθετήστε στην κορυφή του χαρτονιού ένα αγόρι  και ένα κορίτσι στη συνέχεια ζητήστε από το παιδί να κολλήσει τα υπόλοιπα αγόρια κάτω από το αγόρι που έχετε κολλήσει εσείς  το ίδιο θα πρέπει να συνεχίσει και με το κορίτσι.

Όταν κατακτηθεί η διάκριση του αγοριού- κοριτσιού προχωρήστε στο άντρας –γυναίκα.

Μπορείτε να εργαστείτε με τους παραπάνω τρόπους και εδώ. 

Οι παραπάνω δραστηριότητες μπορούν να γίνουμ τόσο με εικόνες όσο και αντικείμενα.

Μιχαλοπούλου Δήμητρα 

Λογοθεραπεύτρια

ΠΩΣ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ Η ΟΠΤΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ: ΑΠΟ ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΩΣ 18 ΜΗΝΕΣ

Όπως με όλους τους πίνακες όπου αναφέρονται ηλικίες, οι μήνες παρακάτω θα πρέπει να υπολογίζονται κατά προσέγγιση.

ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΟ

Ξεχωρίζει τις σκούρες από τις ανοιχτές αποχρώσεις

Έχει κάποια αντίληψη των χρωμάτων

Οι κόρες αντιδρούν στο φως

Κλείνει τα μάτια στο απότομο, δυνατό φως

Ανοίγει τα μάτια όταν το κρατήσετε σε όρθια στάση

Ανοιγοκλείνει τα μάτια ως αντίδραση στον ήχο, την κίνηση ή όταν κάποιος αγγίξει το μάτι του

Ακολουθεί έναν κινούμενο στόχο σε απόσταση 20-25 εκ. ή σε         γωνία 45^ο

ΕΝΟΣ ΜΗΝΟΣ

Ανοιγοκλείνει αμυντικά τα μάτια όταν κάποιο αντικείμενο πλησιάσει

Παρατηρεί το πρόσωπο της μητέρας του με αυξανόμενη εγρήγορση

Διακρίνει ένα πρόσωπο σε απόσταση  15 εκ.

Ακολουθεί την κίνηση σε ακτίνα 90^ο

ΔΥΟ ΜΗΝΩΝ

Κοιτάζει πιο συχνά τα πρόσωπα και τα εξερευνά, αναζητώντας λεπτομέρειες

Δεν μπορεί να εστιάσει και τα υο μάτια στο ίδιο σημείο

Τα μάτια ακολουθούν ένα άτομο που κινείται

Τα μάτια ακολουθούν δεξιά- αριστερά, ένα παιχνίδι κρεμασμένο πάνω από το στήθος του

ΤΡΙΩΝ ΜΗΝΩΝ

Ενθουσιάζεται από τα πρόσωπα

Εστιάζει και τα δυο μάτια στο ίδιο σημείο

Κουνάει σκόπιμα το κεφάλι του για να κοιτάξει γύρω του

Κοιτάζει αντικείμενα που έχουν τοποθετηθεί στο ύψος της μέσης του

Ακολουθεί ένα κρεμαστό παιχνίδι από την μια μεριά στην άλλη (180^ο)

Η έγχρωμη όραση μπορεί να λειτουργεί κανονικά

Αναγνωρίζει την φωτογραφία της μητέρας του, καθώς και διάφορα άλλα πρόσωπα

ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΜΗΝΩΝ

Καταλαβαίνει την διάφορα ανάμεσα σε ένα ευτυχισμένο, ένα έκπληκτο και ένα θυμωμένο πρόσωπο

Κοιτάζει αμέσως αντικείμενα που κρέμονται από πάνω του

ΠΕΝΤΕ ΜΗΝΩΝ

Η αντίληψη του βάθους βελτιώνεται

Θα προσπαθήσει να πιάσει αντικείμενα που νομίζει ότι βρίσκονται κοντά του

ΕΞΙ ΜΗΝΩΝ

Μετακινείται για να δει αντικείμενα

Βρίσκεται μονίμως σε οπτική εγρήγορση

Κοιτάζει τα «ελκυστικά» πρόσωπα περισσότερο από τα άλλα

ΟΧΤΩ ΜΗΝΩΝ

Μπορεί να κρίνει το μέγεθος ενός αντικειμένου από απόσταση 60 εκατ.

ΔΩΔΕΚΑ ΜΗΝΩΝ

Τα μάτια ακολουθούν αστραπιαία τα κινούμενα αντικείμενα

ΔΕΚΑΟΧΤΩ ΜΗΝΩΝ

Αναγνωρίζει λεπτομέρειες σε εικόνες 

ΑΡΙΣΤΕΡΟΧΕΙΡΑΣ Ή ΔΕΞΙΟΧΕΙΡΑΣ?

Η επιλογή του χεριού, είναι ένα αρκετά περίεργο χαρακτηριστικό των ανθρώπων. Υπάρχουν και κάποια ζώα που δείχνουν προτιμήσεις, αλλά όχι με τόση συνέπεια όσο ο άνθρωπος. Επιπλέον, οι προτιμήσεις των ζώων ε

ίναι λιγότερο ή περισσότερο ισότιμα κατανεμημένες ανάμεσα στο δεξί και στο αριστερό. Σε όλες τις φυλές και τους πολιτισμούς, οι άνθρωποι είναι κυρίως δεξιόχειρες.

Είναι σχεδόν παγκόσμιος ο μύθος ότι η δεξιά πλευρά του σώματος αντιπροσωπεύει το καλό και το αγνό, ενώ η αριστερή το κακό (μονό οι Κινέζοι αποτελούν εξαίρεση).

Η ανάπτυξη μιας σταθερής προτίμησης του χεριού, σχετίζεται με τα δυο ημισφαίρια του εγκεφάλου. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις στους δεξιόχειρες, η αριστερή πλευρά του εγκεφάλου τους έχει πιο δικτυωμένες συνδέσεις προς την δεξιά πλευρά του σώματος, κάνοντας έτσι ευκολότερο τον εκούσιο έλεγχο του δεξιού χεριού.

Κάποια προτίμηση στο ένα χέρι μπορεί να παρατηρηθεί ακόμα και σε παιδιά έξι μηνών όπου αργότερα  χάνεται.  Παρ’ όλα αυτά, κάποια παιδιά παραμένουν αμφιδέξια μέχρι την ηλικία 3 ή 4 χρονών και  στην ηλικία των 5,5 – 6 ετών αποφασίζουν για το χέρι προτίμησης.

Δεν είναι καθόλου σωστό να προσπαθούμε να αλλάξουμε ένα παιδί που δείχνει την τάση να χρησιμοποιεί πιο πολύ το αριστερό χέρι παρά το δεξί. Έτσι, δεν αλλάζουμε μονό την φυσική προτίμηση του παιδιού, αλλά το κάνουμε να νιώθει μπερδεμένο και ενοχλημένο. 

ΟΙ 3 ΤΥΠΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΕΞΙΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ

Frith (1999)

Στην μελέτη του Camberwell ο ορισμός της κοινωνικής μειονεξίας ήταν η ανικανότητα εμπλοκής στη  διαπροσωπική λειτουργία. Η Lora Wing και οι συνεργάτες της στην προσπάθεια τους να αποσαφηνίσουν κάποια διακριτικά στοιχεία της κοινωνικής μειονεξίας εντόπισαν 3 χαρακτηριστικούς τύπους :

1. τον ΑΠΟΤΡΑΒΗΓΜΕΝΟ
2. τον ΠΑΘΗΤΙΚΟ
3. και τον ΙΔΙΟΡΡΥΘΜΟ.                                                                                                                                                  

Ένα παιδί που ανήκει στο Φάσμα του Αυτισμού μπορεί να εμφανίσει παραπάνω από έναν από τους τύπους αλλά χαρακτηριζόταν με έναν από τους τρεις τύπους με βάση την κυρίαρχη συμπεριφορά του. Παρακάτω θα παρουσιαστούν 3 παραδείγματα από το βιβλίο Αυτισμός της Uta  Frith για να καταλάβουμε καλύτερα τον κάθε τύπο ξεχωριστά.

Η Jane είναι ένα παιδί αποτραβηγμένο που δίνει την εντύπωση ότι ζει σε γυάλινο κλουβί. Στο σχολείο ή στο σπίτι δείχνει αποστασιοποιημένη. Δεν ανταποκρίνεται σε ηχητικά καλέσματα ούτε στην ανθρώπινη προσέγγιση. Δεν χρησιμοποιεί βλεμματική επαφή, αντιθέτως δείχνει να προσπαθεί να την αποφύγει. Δεν δέχεται να πάρει αγκαλιά την μητέρα της και όταν είναι λυπημένη δεν αποζητά την παρηγοριά από την μητέρα της σε σχέση με την μικρότερη τυπική αδερφή της. Η μητέρα αναφέρει οτι ποτέ δεν την έχει υποδεχτεί με έκδηλη χαρά και ότι φτάνουν στιγμές που αναρωτιέται εάν την αναγνωρίζει. Ωστόσο, η Jane δεν απορρίπτει εντελώς την κοινωνική επαφή. Πλησιάζει τους ανθρώπους όταν θέλει να ικανοποιήσει κάποιες από τις βασικές της ανάγκες πχ πείνα. Τέλος, της αρέσει η σωματική επαφή και η κίνηση στον ρυθμό της μουσικής. Οι γονείς είναι χαρούμενοι όταν εμπλέκονται ακόμα και σε αυτές τις μικρές κοινωνικές στιγμές μαζί της. 

Ο David είναι ένα παθητικό παιδί που αδιαφορεί πλήρως για οποιαδήποτε απόπειρα κοινωνικής προσέγγισης. Κάνει ότι του λένε και οι γονείς του ανησυχούν γιατί παρασύρεται εύκολα. Ο λόγος του είναι καλά ανεπτυγμένος και απαντά στις ερωτήσεις με ειλικρίνεια και προθυμία. Η κοινωνική επαφή με τα άλλα παιδιά αποτελεί για τον David μια δραστηριότητα στην καθημερινή του ζωή που δεν την περιμένει με χαρά ή ανυπομονησία. Σε γενικές γραμμές, ο David είναι ήσυχος αλλά το παραμικρό άγχος ή αλλαγή των συνηθειών του, του προκαλεί συναισθηματικές εκδηλώσεις που κυμαίνονται από σπαρακτικό κλάμα μέχρι εκρήξεις θυμού. 

Η Doris είναι ένα ιδιόρρυθμο παιδί και της αρέσει να κάνει παρέα με ανθρώπους και να τους αγγίζει. Πλησιάζει ανθρώπους που δεν γνωρίζει και τους κάνει διάφορες ερωτήσεις. Προφανώς, δεν είναι σε θέση να κρίνει πότε μια συμπεριφορά είναι ανεπιθύμητη ή ανάρμοστη. Οι γονείς αναφέρουν ότι ανησυχούν για κάποιες επιθετικές συμπεριφορές που παρουσιάζει και ότι πρέπει να την προσέχουν συνεχώς και να μην την αφήνουν να βγαίνει ποτέ μόνη της έξω γιατί η συμπεριφορά της πολλές φορές είναι ενοχλητική και αντιπαθητική προκαλώντας σχόλια.  

Στην μελέτη του  Camberwell διαπιστώθηκε ότι τα παιδιά με ΔΑΦ πριν την ηλικία των 7 ετών παρουσίαζαν χαρακτηριστική απόσυρση. Πολλές φορές μπορεί να τύχει ένα παιδί να αλλάξει τύπο κοινωνικής μειονεξίας και από αποτραβηγμένο να γίνεται παθητικό ή ιδιόρρυθμο. 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
Frith, U. (1999). Αυτισμός - Εξηγώντας το Αίνιγμα. Ελληνικά Γράμματα : Αθήνα

Δυσφωνία -Συμβουλές για να διατηρήσουμε τη φωνή μας υγειή

Ευ φωνία

Πόσο υπέροχη

          Η ανθρώπινη ζωή

Είναι στ’ αλήθεια

          Η εικόνα της ψυχής

Η διάνοια του ανθρώπου

         ορατά στο βλέμμα

και στο μέτωπο που βασιλεύει

         και η Καρδιά

Στη μορφή του είναι χαραγμένη

         Αλλά η Ψυχή

αποκαλύπτεται

         Στη φωνή του μόνο.

                                   ( H. W. LongfellowΦωνή

Η φωνή είναι ο ήχος που παράγεται από τις δονήσεις των φωνητικών χορδών του λάρυγγα. Η διέλευση του αέρα διαμέσου των φωνητικών χορδών και η απόσταση μεταξύ τους που ρυθμίζεται από τους μυς του λάρυγγα, καθορίζουν όλες τις διαβαθμίσεις του ήχου που χρειάζονται για την ανθρώπινη φωνή(http://lifemag.gr). Τα κύρια χαρακτηριστικά της φωνής είναι η συχνότητα, η ένταση και η ποιότητα.

Δυσφωνία στην κυριολεξία αλλά και ετυμολογικά σημαίνει κακιά φωνή, ο όρος είναι ταυτόσημος  με τον όρο διαταραχές της φώνησης ή της φωνής όπως συχνά περιγράφονται στην βιβλιογραφία ανάλογα προβλήματα αδυναμίας της φωνής ή μειωμένης ανταπόκρισης της, στις απαιτήσεις της ομιλίας. Η στιγμιαία ή η διαρκής διαταραχή της φωνητικής λειτουργίας, που έχει ως γνώρισμα την μεταβολή των χαρακτηριστικών της φωνής (χροιά, ένταση, ύψος) και γίνεται αντιληπτή τόσο από τον πάσχοντα όσο και από το περιβάλλον του και επηρεάζει αρνητικά την επικοινωνία, ονομάζεται δυσφωνία. Κύριο σύμπτωμα της δυσφωνίας πέρα από τις περιορισμένες ικανότητες φώνησης είναι μια χαρακτηριστική βραχνάδα. Ο όρος δυσλειτουργική δυσφωνία έχει αντικαταστήσει τον όρο λειτουργική δυσφωνία. Δυσλειτουργική δυσφωνία ονομάζεται η μεταβολή της λειτουργίας της φωνής  που αποδίδεται σε έλλειψη προσαρμοστικότητας και συντονισμού των οργάνων που συμμετέχουν στην παραγωγή φωνής (Εξαρχάκος, Γ. σελ 91) .

Υπάρχουν τρία είδη παραγόντων που  συμβάλλουν στην εμφάνιση της       δυσφωνίας και είναι οι εξής:

Καταλυτικοί παράγοντες είναι οξείες καταστάσεις οι οποίες είναι δυνατόν να προκαλέσουν δυσφωνίες. Μερικές από αυτές είναι οι φλεγμονές του λάρυγγα, ( οξεία λαρυγγίτιδα κτλ), ψυχολογικές διαταραχές, σωματική καταπόνηση και χειρουργικές επεμβάσεις.

Ευνοικοί παράγοντες είναι χρόνιες καταστάσεις οι οποίες μπορούν να γίνουν μόνιμες με την επίδραση των καταλυτικών παραγόντων. Τέτοιες καταστάσεις είναι οι επαγγελματικές υποχρεώσεις , οι ψυχολογικοί παράγοντες, οι χρόνιες ωτορυνολλαρυγγικές παθήσεις, η λανθασμένη τεχνική στην ομιλία, η έκθεση σε θόρυβο και οι αλλαγές στην αναπνοή.

 Καθοριστικοί παράγοντες είναι αυτοί οι ποίοι από μόνοι τους προκαλούν δυσφωνία. Όταν αναφερόμαστε σε αυτούς τους παράγοντες αναφερόμαστε συγγενείς ανωμαλίες , νευρολογικές παθήσεις και για ενδοκρινολογικές δυσλειτουργίες.

Από τις έρευνες έχει προκύψει ότι η δυσλειτουργική δυσφωνία εμφανίζεται σε  μεγαλύτερη συχνότητα στους ενήλικες και κυρίως στις γυναίκες με ποσοστό  50%   – 80% και ειδικά στην ηλικία από 35 έως 50 ετών. Στα παιδιά εμφανίζεται συχνότερα στα αγόρια με το ποσοστό να κυμαίνεται από 6% έως 41%.

Υγιεινή της φωνής.  Λίγες συμβουλές για να διατηρήσουμε την φωνή μας υγιή.

       Μη χρησιμοποιείς τη φωνή σου άσχημα.

·                       Μη φωνάζεις και κυρίως μη τσιρίζεις.

·                       Προσπάθησε να εκφράσεις τη δυσαρέσκεια σου με εκφράσεις του προσώπου σου.

·                       Μην καθαρίζεις το λαιμό σου. Προτίμησε να χασμουρηθείς, κατάπιε σιγά-σιγά, πιες λίγο νερό.

·                       Στο λόγο σου μη χρησιμοποιείς μεγάλες εκφράσεις. Κάνε παύσεις και μικρές προτάσεις. Με αυτό τον τρόπο δεν κουράζεσαι και γίνεσαι πάντα αντιληπτός.

·                       Απέφυγε να μιλάς όταν βρίσκεσαι σε περιβάλλον με θόρυβο. Ζήτησε από τον συνομιλητή σου να σε ακολουθήσει σε ένα ήσυχο χώρο για ουσιαστική επικοινωνία.

      Διατήρησε ένα υγιεινό τρόπο ζωής σε ένα υγιεινό περιβάλλον.  

·                       Μη ζητάς παραπάνω από την φωνή σου από ότι απαιτείς από το υπόλοιπο σώμα σου.

·                       Άφησε τη φωνή σου να ξεκουραστεί τακτικά κάποιες ώρες την ημέρα.

·                       Χρησιμοποίησε λιγότερο την φωνή σου όταν είσαι άρρωστος ή κουρασμένος.

·                       Άρχισε να εντοπίζεις γρήγορα και να μην αγνοείς τα πρώτα σημάδια κούρασης της φωνής σου, βραχνάδα ή πονόλαιμο.

·                        Μην εκθέτεις την φωνή σου σε παράγοντες αφυδάτωσης όπως ο καπνός του τσιγάρου, χημικές αναθυμιάσεις, (συχνά προερχόμενες από απορρυπαντικά καθαρισμού), αλκοόλ, καφεΐνη, ξερό αέρα, (συχνά αποτέλεσμα κλιματιστικού ή θερμαντικού σώματος).

 Χαλάρωση

 Οι ασκήσεις χαλάρωσης πραγματοποιούνται με στόχο να ελαττωθεί η μυϊκή και ψυχική ένταση  ολόκληρου του σώματος και κυρίων των οργάνων που συμβάλλουν στην παραγωγή της φωνής.

 Υπάρχουν δυο βασικές τακτικές χαλάρωσης :

·         Μία άμεση, καθαρά φυσιολογική προσέγγιση, που χρησιμοποιεί μια σειρά δομημένων ασκήσεων για να ενθαρρύνει τον ασθενή να χαλαρώνει προοδευτικά.

·         Μια έμμεση προσέγγιση, στην οποία ο ασθενής χαλαρώνει μέσω υποβολής. Αυτό μπορεί να είναι απλά μια εικόνα που αφορά ένα συγκεκριμένο τμήμα του σώματος ( π.χ. φαντάσου ότι τα χέρια σου είναι βαρεία και κρέμονται ελεύθερα ), ή μέσω μίας πιο αφηρημένης νοητικής εικόνας (π.χ. φαντάσου ότι είσαι ξαπλωμένος πάνω σε ένα πολύ απαλό σύννεφο)( Λ. Μεσσήνης-Γ Αντωνιάδης,  σελ 64)

Βιβλιογραφία

·                     Εξαρχάκος, Γ., (2001), «Φυσιοπαθολογία της φωνής», Αθήνα Ελληνικά Γράμματα.

·                     Μεσσήνης,Λ.,- Αντωνιάδης, Γ.,(2001), «Νευροκινητικές διαταραχές ομιλίας», Αθήνα, Εκδόσεις Έλλην

·                     http://lifemag.gr

ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ

ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ